Do'stlar yoki oila bilan umumiy xarajatlarni qanday bo'lish

Sayohatda mehmonxonani biri to'ladi, taksini boshqasi, ovqatni uchinchisi. Uyga qaytgach esa savol tug'iladi: kim kimga qancha qarz? To'y xarajatlari, uyni birga ijaraga olish, oilaviy katta xarid yoki ish joyidagi umumiy tushlikda ham xuddi shunday. Hisob yozilmasa, tortishuv va ichdan xafagarchilik kelib chiqadi. Quyida umumiy xarajatlarni adolatli va tez bo'lishning oddiy yo'li ko'rsatilgan.

Nega tortishuv chiqadi

• Kim nima to'lagani yodda qolmaydi, ayniqsa mayda xarajatlar.
• Hamma «teng bo'laylik» deydi, lekin kimdir ko'proq iste'mol qilgan.
• Qaytarish muddati aytilmaydi va unutiladi.
• Kimdir mayda summalarni yaxlitlab, hisobni chalkashtiradi.

Birinchi qoida: hamma to'lovni yozib boring

Har bir umumiy xarajat uchun uchta narsa yoziladi: kim to'ladi, qancha, nima uchun. Kim qancha qarz ekani oxirida mana shu ro'yxatdan hisoblanadi, yodga tayanmasdan.

Teng va ulushli bo'lish

Teng bo'lish — jami summa odamlar soniga bo'linadi. Bu hamma bir xil foydalangan holatlarda (umumiy mehmonxona, taksi) mos keladi. Ulushli bo'lish — har kim o'zi iste'mol qilganiga yarasha to'laydi. Masalan, kimdir sovg'a yoki ichimlik olmagan bo'lsa, ularni ulushiga qo'shish adolatsiz bo'ladi. Oldindan kelishib oling: umumiy narsalar teng, shaxsiy narsalar o'zining hisobidan.

Misol: to'rt do'st sayohatda

Misol (shartli raqamlar): to'rt kishi sayohatga chiqdi. A mehmonxonaga 800 000 so'm to'ladi, B taksiga 200 000, C ovqatga 120 000, D hech narsa to'lamadi. Jami xarajat 1 120 000 so'm, har kimning teng ulushi 1 120 000 / 4 = 280 000 so'm.

Tekshiruv: qarzdorlar yig'indisi 80 000 + 160 000 + 280 000 = 520 000, A olishi kerak bo'lgan summaga teng. Hisob to'g'ri.

Ulushli bo'lishga misol: birga ijaraga olingan uy

Misol (shartli): uchta kishi uyni oyiga 3 000 000 so'mga ijaraga oldi. Bir kishi katta xonada yashaydi, shuning uchun ular 40%, 30% va 30% ulushga kelishdi. Hisob oddiy: 3 000 000 × 40% = 1 200 000 so'm, qolgan ikkitasi 3 000 000 × 30% = 900 000 so'mdan to'laydi. Yig'indi: 1 200 000 + 900 000 + 900 000 = 3 000 000. Muhimi, ulushlar boshida kelishiladi va yozib qo'yiladi, to'lov vaqtida emas.

O'tkazmalar sonini kamaytirish

Mana shu misolda A hammadan olishi kerak, shuning uchun eng sodda yo'l: B, C va D to'g'ridan-to'g'ri A ga o'tkazadi. Bir-birlariga o'zaro o'tkazmalar qilish kerak emas. Umumiy qoida: har kim o'z ulushidan kam to'lagan bo'lsa, yetmagan summani o'z ulushidan ko'p to'lagan odamlarga o'tkazadi. Agar ko'p to'lagan odam bitta bo'lsa, hamma shu odamga o'tkazadi va o'tkazmalar soni odamlar sonidan bittaga kam bo'ladi.

Oilada umumiy xarajatlar

Oilada ham xuddi shunday: ota-onaga, bolalar maktabiga yoki bayram dasturxoniga umumiy pul ketsa, har kim qancha qo'shganini yozib borish yoqimsiz tekshiruv emas, balki keyingi gal «men ko'p berdim» degan norozilikdan saqlaydi.

Qaytarish muddati va yaxlitlash

• Sayohat tugagan kuni yoki ertasi kuni aniq sana kelishib oling, masalan «juma kuni».
• Summani yaxlitlash kerak bo'lsa, buni oldindan ayting: masalan, 1 000 so'mgacha. Farq bir kishiga qo'shiladi, har safar boshqasiga.
• Kichik qarzni «keyin» deb qoldirmang: mayda summalar eng ko'p unutiladi.

Do'stona eslatma namunalari

1. «Salom! Sayohat hisobini chiqardim, sening ulushing 280 000 so'm bo'ldi. Juma kuni o'tkaza olasanmi?»
2. «Eslatib qo'yaman, 160 000 so'm qoldi. Qulay bo'lsa, bugun o'tkazib yubor, rahmat!»
3. «Hisobni birga ko'rdik, farq yo'q. Qolgan summani 15-sanagacha o'tkazsangiz, yopamiz.»

Xulosa va chek-list

• Har bir umumiy xarajatni to'langan vaqtida yozaman: kim, qancha, nima uchun.
• Oldindan teng yoki ulushli bo'lishni kelishaman.
• Jami summani bo'laman, har kimning to'laganini ayiraman.
• Natijani tekshiraman: qarzdorlar yig'indisi olishi kerak bo'lganlar yig'indisiga teng.
• Aniq sana belgilayman va o'tkazmalarni kamaytiraman.

Buni daftarda ham hisoblash mumkin. Smart Spend'da umumiy xarajatlar uchun guruhlar va ishtirokchilar bor: ilova kim kimga qancha qarzligini o'zi hisoblab beradi.