Kredit bo'yicha ortiqcha to'lov: annuitet va differensial
Muhimi oylik to'lov emas, jami qancha qaytarishingiz. Ikki xil to'lovni va ortiqcha to'lovni shartli misolda hisoblaymiz.
Kredit olishdan oldin eng muhim savol: oylik to'lov qancha emas, balki jami necha so'm qaytaraman va bundan qancha ortiqcha to'layman. Bu farq ortiqcha to'lov deyiladi va uni shartnomani imzolashdan oldin o'zingiz hisoblab ko'rishingiz mumkin. Quyida ikki turdagi to'lov — annuitet va differensial — oddiy formulalar hamda shartli misol bilan tushuntirilgan.
Kredit to'lovi nimadan iborat
Har bir to'lov ikki qismdan iborat: asosiy qarz (olingan pulning o'zi) va foiz (puldan foydalanganingiz uchun bankka haq). Foiz qarz qoldig'iga hisoblanadi: qoldiq kamaygan sari foiz ham kamayadi. To'lovning bu ikki qismga qanday bo'linishi uning turini belgilaydi.
Oylik foiz odatda shunday topiladi: r = yillik foiz / 12. Masalan, yillik 24% bo'lsa, oylik foiz 24 / 12 = 2%.
Annuitet to'lov
Barcha to'lovlar teng. Dastlabki oylarda to'lovning katta qismi foizga ketadi, oxirida esa asosiy qarzga. Formula: A = S × r / (1 − (1 + r)−n), bunda S — kredit summasi, r — oylik foiz, n — oylar soni. Afzalligi — to'lov har oy bir xil, byudjetni rejalashtirish oson. Kamchiligi — ortiqcha to'lov odatda ko'proq.
Differensial to'lov
Asosiy qarz teng qismlarga bo'linadi, foiz esa joriy qoldiqqa hisoblanadi. k-oy to'lovi: S / n + qoldiq × r. Dastlabki to'lovlar eng katta, keyin kamayib boradi. Afzalligi — ortiqcha to'lov kamroq. Kamchiligi — boshida yuk og'ir.
Misol bilan hisoblaymiz
Misol (biror bankning stavkasi emas): kredit 10 000 000 so'm, muddat 12 oy, yillik 24%. Oylik foiz 2%.
Annuitet. Oylik to'lov taxminan 945 596 so'm. 12 oyda jami 11 347 152 so'm to'laysiz, ortiqcha to'lov — 1 347 152 so'm. Dastlabki oylarda to'lov shunday bo'linadi:
- 1-oy: foiz 200 000, asosiy qarz 745 596;
- 2-oy: foiz 185 088, asosiy qarz 760 508;
- 3-oy: foiz 169 878, asosiy qarz 775 718.
Differensial. Asosiy qarz oyiga 10 000 000 / 12 ≈ 833 333 so'm. 1-to'lov: 833 333 + 10 000 000 × 2% = 1 033 333. 2-to'lov — 1 016 667, 3-to'lov — 1 000 000, 12-to'lov (oxirgisi) — 850 000 so'm. Jami 11 300 000 so'm, ortiqcha to'lov — 1 300 000 so'm.
Taqqoslash
| Ko'rsatkich | Annuitet | Differensial |
|---|---|---|
| 1-oy to'lovi | 945 596 | 1 033 333 |
| 3-oy to'lovi | 945 596 | 1 000 000 |
| 12-oy to'lovi | 945 596 | 850 000 |
| Jami to'lov | 11 347 152 | 11 300 000 |
| Ortiqcha to'lov | 1 347 152 | 1 300 000 |
Differensial to'lov bu misolda 47 152 so'm arzon, lekin dastlabki oylarda to'lov yuqori. Muddat uzun bo'lsa, farq ancha kattalashadi. Agar boshida 1 033 333 so'mni ko'tarish qiyin bo'lsa, annuitet qulayroq. Zaxira bo'lsa va kamroq to'lashni istasangiz, differensial mos keladi.
Ortiqcha to'lovni o'zingiz qanday hisoblaysiz
Ortiqcha to'lov = jami to'lovlar − kredit summasi. To'lov jadvalini oling, barcha to'lovlarni qo'shing va olingan summani ayiring. Misolda: 11 347 152 − 10 000 000 = 1 347 152. Agar komissiya yoki sug'urta alohida to'lansa, ularni ham qo'shing — ular kreditning haqiqiy narxiga kiradi.
Yana nimalarga e'tibor berish kerak
- Komissiyalar: kredit berish, hisobni yuritish yoki muddatidan oldin yopish uchun, agar shartnomada bo'lsa.
- Sug'urta: to'lovga kiradimi va undan voz kechish mumkinmi.
- Muddatidan oldin yopish: mumkinmi va bank jadvalni qanday qayta hisoblaydi. Oldin yopilsa, foiz faqat qolgan qarzga hisoblanadi.
Misol: bir xil sharoitda to'lov jadvallari ikki variantda chiqdi. Annuitetda har oy 945 596 so'm, differensialda esa birinchi oyda 1 033 333, oxirgi oyda 850 000 so'm. Agar oylik daromadingiz 2 000 000 so'm bo'lsa, ikkala holatda ham to'lov uning yarmiga yaqin. Bunday vaziyatda to'lovning daromadga nisbatini ham hisoblab ko'ring: qancha ulush kreditga ketishi sizga qulay bo'lishi kerak.
Bankka beriladigan savollar
- To'lov annuitetmi yoki differensialmi?
- Komissiya va sug'urtani hisobga olganda kreditning to'liq narxi qancha?
- Muddatidan oldin jarimasiz yopish mumkinmi?
- To'lovni kechiktirsam nima bo'ladi?
- To'lov jadvalini imzolashdan oldin qo'limga berasizlarmi?
Xulosa
Shartnomani imzolashdan oldin jadvalni oling, to'lovlarni qo'shing va kredit summasini ayiring — shunda haqiqiy ortiqcha to'lovni bilasiz. Differensial odatda arzonroq, annuitet boshida yengilroq. To'g'ri tanlov — har qanday holatda to'lovni ko'tara oladigan variant.
Jadvalni yodda saqlamaslik uchun uni ilovada yuritish mumkin: Smart Spend'da kreditlar to'lov jadvali bilan hisoblanadi, annuitet va differensial sxemalar hamda qayta hisoblash bilan muddatidan oldin yopish qo'llab-quvvatlanadi.